Verplaatsing kunstwerk van Dick Elffers

Geschreven door Administrator | Dinsdag, 17 December 2013 19:04

Verplaatsing van het kunstwerk van Dick Elffers met de titel;
"de oerwereld van het dier ten opzichte van de synthetische wereld."

 

Op de oude locatie Op de nieuwe locatie

 

Over de kunstenaar

Dick Elffers (1910-1990)

 

De talentvolle kunstenaar Dick Elffers volgde in zijn geboortestad Rotterdam een opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten. Daarnaast vormde hij zichzelf. Na de voltooiing van zijn opleiding heeft hij nog enkele jaren aan dezelfde academie les gegeven. In 1940 verhuisde de kunstenaar naar Amsterdam.

Elffers bezat een veelzijdige belangstelling en experimenteerde graag, waardoor hij met bijna alle technieken van de monumentale kunst heeft gewerkt. In een veelal expressionistische stijl beeldde de kunstenaar landschappen, stillevens en figuren uit. Zijn werk beïnvloedde onder meer dat van Lex Horn.

Dick Elffers was van mening dat zijn monumentale werk niet alleen een decoratieve functie, maar ook een morele waarde had. Conform de tijdsgeest van de jaren vijftig en zestig benaderde hij dit werk als gemeenschapskunst. Hij zag de kunstenaar als gastheer van een gebouw, die de bezoeker met zijn kunst verwelkomde.

Het monumentale werk van Elffers behoort tot het meest karakteristieke van zijn tijd. Een van zijn hoogtepunten is het enorme keramische reliëf dat hij in opdracht van Shell voor de gevel van een van hun gebouwen in Pernis maakte. Naast Elffers maakte ook de kunstenaar Louis van Roode een mozaïek voor deze opdrachtgever.

Naar aanleiding van zijn reliëf in Pernis werd Elffers gevraagd als voorzitter van de Rijkscommissie voor Monumentale Opdrachten en enkele jaren later als voorzitter van de Commissie voor Procentsopdrachten. In deze periode maakte hij geen monumentaal werk. Wel bouwde hij een zeer uitgebreid netwerk op en kreeg zo na zijn voorzitterschap veel opdrachten voor monumentaal werk, variërend van wandschilderingen en –tapijten tot het inrichten van pleinen en buitengebieden rondom scholen en openbare gebouwen.

 

Omschrijving Object

 

Algemeen

Het keramisch mozaïek was bevestigd met ijzeren ankers aan de oostzijde van het rubberkantoor. Het object was sterk vervuild en verloor daardoor zijn uitstraling.

De ijzeren ankers

De ijzeren ankers

Conditie

Het object is ernstig vervuild aan het oppervlak. De keramische elementen vertonen een lichte craquelé aan het oppervlak. Aan de onderzijde liggen een aantal los geraakte fragmenten. De voegen zijn verzwakt o.a. door biologische vervuiling zoals mosgroei. Het gehele oppervlak is begroeid met algen.  In het verleden zijn een aantal reparaties aan de keramische elementen uitgevoerd en zijn voegen hersteld. Het beton aan de achterzijde is op een aantal posities gescheurd.

Mosgroei

 

Demontage

Bij de start van het project waren wij er van uitgegaan het gehele kunstwerk in één keer te demonteren en te verplaatsen. Echter de huidige locatie - Shell Pernis - gaf zoveel problemen betreffende veiligheid t.b.v. het transport, dat deze extra voorzieningen uitdraaide op een enorme verhoging van de kosten van het transport. Dit zou uiteindelijk lijden tot een enorme kosten overschrijding van het budget.

Uiteindelijk is er voor gekozen om het kunstwerk in zeven delen te demonteren en met behulp van een diamantzaag zijn de delen dan ook doorgezaagd. Het kwam er dus op neer dat er zes zaagsneden aangebracht moesten worden in het kunstwerk. Vervolgens is het eerste deel aan de bovenzijde, als eerste gedemonteerd.

 

Demontage van het eerste deel

Het hijsframe is gemonteerd aan de verzinkte metalen plaat

 

Tijdelijke opslag

De delen van het tegeltableau zijn tijdelijk opgeslagen in een loods op het Shell terrein.  De delen liggen horizontaal op een deel van het uithijsframe, dit deel word bok genoemd. Tijdens de opslag kwam naar voren dat de stalen platen - die een dikte hebben van 12 mm - te dun waren en doorbogen.  Hierdoor ontstond er spanning in het tegeltableau wat weer leidde tot schade.

 

Een deel in opslag

Schade ontstaan tijdens het zagen

 

 

Positie oude ankers

Anker muurbevestiging

 

Transport naar de Kinheim (Hoogvliet) vrijdag 23 maart 2012

De delen van het tegeltableau hebben tijdelijk in opslag gelegen op het Shell terrein in een loods. Tijden onze inspectie in de loods bleken twee delen omgekeerd te liggen op pallets. Het ging hier om de twee onderste delen die zonder metaalconstructie gedemonteerd zijn. T.b.v het transport zijn de delen met behulp van heftrucks uit de loods gereden. Door dit transport is extra schade aan de delen ontstaan o.a. door het doorbuigen van de stalen platen aan de achterzijde.

 

Een deel zonder bok

Deel met bok

 

Tijdens het gehele transport zijn weer delen losgeraakt van het tegeltableau. Dit kwam onder anderen door het doorbuigen van de stalen platen aan de achterzijde. Een medewerker van AC heeft de schade voorlopig geconsolideerd met ducttape. De medewerkers van AC waren alleen aanwezig in Hoogvliet en niet op het terrein van de Shell, dus hebben geen duidelijk beeld over wat hier gebeurd is en dat er hier mogelijk nog delen van het tegeltableau losgeraakt zijn.

 

Omschrijving restauratie

De delen werden tijdens de restauratie zoveel mogelijk droog gehouden

De delen werden afgedekt met plastic

 

De delen van het tegeltableau zijn gereinigd met stoom en na reiniging zijn de delen zoveel mogelijk afgedekt met een plasticfolie.

 

Het kunstwerk is gereinigd met stoom en Teepol®. De grote lacunes zijn opgevuld met kalkmortel en vervolgens afgewerkt met een epoxy Araldite® 2020 waarin pigmenten zijn opgelost. De kleine lacunes zijn opgevuld met een epoxy Araldite® waarin pigementen zijn opgelost. De lossen delen zijn verlijmd met Araldite® 2020. Een aantal grotere delen zijn verlijmd met Puraflex® 6006.

 

Algengroei op het oppervlak

Algengroei op het oppervlak

 

Montage

 

Zicht op het bevestiginsframe

Plaatsing van de eerste stukken

 

 

De montage is uitgevoerd met een kraan. Bij alle delen is aan de achterzijde de metaalplaat toegepast.
Met behulp van de metaalplaat zijn alle delen aangebracht op twee metalen H binden.
Tussen de delen is een rubberen mat aangebracht.

 

Voortgang restauratie

 

 

 

Na het aanbrengen zijn er nog een aantal fragmenten aangebracht met behulp van Puraflex®6006.
Tevens zijn een aantal vullingen aangebracht op dezelfde wij als eerder beschreven.
Het geheel is vervolgens gevoegd met Jahn voegmortel.