EMC Louis van Roode (vervolg)

Geschreven door Administrator | Woensdag, 11 December 2013 10:16

Met Louis van Roode op reis.

Drs. Willem Heijbroek

De monumentale kunst uit de wederopbouw dreigt in snel tempo te verdwijnen. Veel gebouwen uit de periode 1940-1965 worden gesloopt. Dat betekent ook verlies van de daar aanwezige architectuur gebonden kunst of in het gunstigste geval herplaatsing in een andere omgeving. Een belangrijke vertegenwoordiger van de wederopbouwkunst is Louis van Roode (1914-1964) die, begonnen als graficus, zich na de Tweede Wereldoorlog toelegt op de monumentale kunstvormen. Een mozaïek van hem in het Amsterdams laboratorium voor Moleculaire Fysica (AMOLF) is van de ondergang gered en herplaatst in het Science Centre van de Technische Universiteit Delft.

 

Louis van Roode is geboren in Delft, maar zijn ouders verhuizen als hij nog zeer jong is naar Rotterdam. Hij komt op veertienjarige leeftijd in dienst bij een grafische bedrijf en volgt de avondcursus grafische vakken bij de Academie voor Beeldende Kunst. Na de bevrijding zet hij de eerste stappen op het gebied van de monumentale kunst met het monument voor de gevallen strijders van ‘de Wacht’. Dit wordt gevolgd door wandschilderingen voor onder meer het Schielandshuis, een sigarettenfabriek in Dordrecht en het Zuiderziekenhuis in Rotterdam. Hij doet dit in goede samenwerking met bekende architecten.

Na de wandschilderingen volgen al snel de mozaïeken, waarvan de meest in het oog springende het Erasmusmozaïek op het Holbeinhuis aan de Coolsingel is. Deze zijn eerst samengesteld uit in de handel verkrijgbare stukken glas of steentjes, die hij bewerkt met een door hemzelf ontwikkelde mozaïekbeitel. Louis wil echter meer mogelijkheden om zelf de kleurstellingen en vormgeving te bepalen en gaat keramiekmozaïeken maken van zelf gebakken en geglazuurde elementen, waarvoor hij een samenwerking aangaat met keramiste Henny Radijs. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn de mozaïeken op hotel Britannia in Vlissingen en in het hoofdkantoor van Shell in Pernis.

De monumentale kunstwerken vragen een omvangrijke atelierruimte, die hij vindt als de firma Van Oordt de fabriek aan de Hertekade 3, Rotterdam in 1954 verlaat. Hier maakt hij de afzonderlijke mozaïekdelen en monteert deze tot één geheel om de totaliteit goed te kunnen beoordelen.

Steeds streeft Louis van Roode naar verbetering en ontwikkelt samen met collega kunstenaars nieuwe technieken. Meer mogelijkheden voor het produceren van grote monumentale kunstwerken komen er als hij moet verhuizen naar een boerderij met landerijen aan de Smeetlandsedijk. Louis zegt de grote maten niet te schuwen en dat blijkt uit de 52 meter hoge  en 7 meter brede wand met 22 glas-in- betonramen voor het stationspostkantoor (nu: central post) in Rotterdam. In de loop van de jaren vijftig van de vorige eeuw krijgt hij opdrachten in het gehele land tot Groningen toe.

De belangrijkste procedures en technieken zijn vastgelegd in fotoreportages en  krantenartikelen, die in het familiearchief bewaard zijn gebleven.

Prof. Jacob Kistemaker, directeur van het Amsterdams Instituut voor Moleculaire fysica (AMOLF), is zo geboeid door het werk van Louis van Roode dat hij een glasmozaïek voor de hal van zijn laboratorium wil. Hij doet een voorstel voor een ontwerp en geeft de opdracht voor een bedrag van 10.000 gulden. Daarop gaan Louis en zijn medewerkers, inclusief dochter Robi, van start.

 

Na de plaatsing schrijft Kistemaker:

Terug van mijn vakantie vind ik je meesterwerk. Ik ben er enthousiast over en vind, dat het in elk opzicht aan mijn verwachtingen beantwoord. Vooral het goud is zeer levendig en helder. Het is fris. Er zijn uitgesproken controverses over. Kortom je merkt wel, het is goed. Het lokt gedachten en discussies uit. Een elk ziet er zijn eigen beeld in, als in een spiegel.

Het is dus zeer geslaagd.

 

Bij de nieuwbouw van het instituut is er in de visie van de nieuwe directeur geen plaats meer voor het mozaïek. Het wordt gered door  prof. Jaap Boon en Robi van Roode en verwijderd door Art Conservation. Bij gebrek aan een goede herbestemming slaat Heemschut het in onderdelen op in het depot van de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ, erfgoedhuis Zeeland) in Middelburg. Plaatsing in hotel Britannia in Vlissingen zou een goede optie zijn, maar door de eindeloze juridische procedures over het eigendom tussen de gemeente Vlissingen en een projectontwikkelaar is dit geen haalbare kaart. Heemschut besluit het dan maar aan te bieden aan derden middels een publicatie in NRCHandelsblad. Hierop reageert onder meer het Science Center van de Technische Universiteit Delft, die er een uitstekende plek voor heeft in de presentatie van de vakgroep Kernfysica. Restauratiebedrijf Art Conservation transporteert het mozaïek naar hun atelier in Vlaardingen, waar het van de asbestdrager wordt ontdaan en vervolgens gerestaureerd. Dit betekent dat de restauratoren volgens een nieuwe methode het mozaïek steentje voor steentje losmaken en overbrengen op een nieuwe drager. Vervolgens gaat het in onderdelen naar het Science Centre in Delft, waar het op de wand van de expositieruimte wordt gemonteerd.  De mozaïek deeltjes zijn in het verleden aangebracht met een bitumen, deze is oplosbaar met een terpentine of een vergelijkbaar oplosmiddel.  Voor het demonteren van het mozaïek van de asbestplaat, moet het mozaïek aan de voorzijde voorzien worden van een facing/hulpdrager, deze drager wordt aangebracht met PVA en methylcellulose. Na droging van de facing/ hulpdrager wordt het mozaïek aan de voorzijde besprenkeld met terpentine. De terpentine moet een aantal uren inwerken op de bitumen, als de terpentine voldoende ingewerkt is wordt er tussen de bitumen laag en de mozaïekdeeltjes een lange spatel ingebracht. Met deze spatel worden de deeltjes losgemaakt. Uiteindelijk kan het gehele mozaïek met behulp van de hulpdrager verwijderd worden.

De redding en herplaatsing van dit glasmozaïek is een goede gelegenheid de schijnwerper te richten op Louis van Roode. Mede ter gelegenheid van de honderdste geboortedag is een publicatie in voorbereiding over leven en werk van deze uitzonderlijk veelzijdige kunstenaar. Op 6 februari 2014 vanaf 15.00 uur zal de overdracht van het mozaïek tijdens een minisymposium over Louis van Roode in het gebouw van het Science Centre plaats vinden. Belangstellenden kunnen voor kaarten contact opnemen met Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.